Emeryt z dobrowolnym ubezpieczeniem sprawdza lata wychowania dzieci

PrzezArtur | BEZPIECZNI.DE

Krótka odpowiedź: w Niemczech uznane lata wychowywania dzieci mogą realnie wpłynąć na emeryturę i ubezpieczenie zdrowotne emeryta. W Polsce sam okres wychowawczy nie zastępuje dobrowolnych składek. Dlatego emeryt z dobrowolnym ubezpieczeniem powinien sprawdzić dwa oddzielne systemy: niemiecki, w którym lata za dzieci mogą być uznane jako okresy składkowe, oraz polski, w którym decyduje faktyczne opłacenie składek albo finansowanie ich przez państwo.

Najważniejsze jest to, że nie wystarczy samo przekonanie, że dzieci były wychowywane. Potrzebne jest formalne potwierdzenie okresów i sprawdzenie, czy zostały one zapisane na koncie ubezpieczeniowym. W Niemczech może to mieć znaczenie zarówno dla emerytury, jak i dla przejścia z dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego emerytów. W Polsce trzeba ustalić, czy za dany czas rzeczywiście były składki.

Najprostszy podział:

  • Niemcy, emerytura: uznane lata wychowania dzieci są traktowane jako obowiązkowe okresy składkowe i mogą zwiększyć podstawę emerytury lub pomóc przy wymaganym stażu.
  • Niemcy, zdrowotne emeryta: uznane okresy mogą pomóc spełnić warunek wcześniejszego ubezpieczenia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego emerytów.
  • Polska: okres wychowawczy nie staje się automatycznie opłaconą składką w dobrowolnym ubezpieczeniu.

Niemcy: lata za dzieci jako okresy składkowe

W niemieckim systemie emerytalnym lata wychowania dzieci, czyli Kindererziehungszeiten, mogą być zapisane jako obowiązkowe okresy składkowe. To oznacza, że mogą wpływać na uprawnienia emerytalne i na wartość świadczenia. Dla osoby, która była lub jest dobrowolnie ubezpieczona emerytalnie, jest to szczególnie ważne, bo uznane okresy mogą uzupełnić historię ubezpieczenia.

Mechanizm jest prosty: jeżeli okres wychowania dziecka zostanie uznany przez niemiecką instytucję emerytalną, nie jest traktowany wyłącznie jako informacja rodzinna. Może zostać doliczony do okresów składkowych. W praktyce może to pomóc przy prawie do emerytury, przy spełnianiu wymaganego stażu albo przy ustalaniu podstawy świadczenia.

Nie należy jednak zakładać, że każdy taki okres został już uwzględniony. Rozstrzygające są wpisy na koncie ubezpieczonego i decyzja lub informacja z niemieckiej instytucji emerytalnej. Jeżeli okresów nie widać, trzeba wystąpić o ich wyjaśnienie i przedstawić dokumenty. Najczęściej będą to akty urodzenia dzieci, dokumenty adopcyjne albo inne potwierdzenia statusu opiekuńczego, jeżeli mają znaczenie w konkretnej sprawie.

Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne emeryta w Niemczech

Drugi wariant dotyczy emeryta w Niemczech, który nadal płaci dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne. Tu lata za dzieci mogą mieć znaczenie nie dlatego, że automatycznie obniżają składkę, lecz dlatego, że mogą pomóc spełnić warunek wcześniejszego ubezpieczenia. Ten warunek jest istotny przy przejściu do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego emerytów, znanego jako KVdR.

W tym obszarze liczy się wcześniejszy okres ubezpieczenia zdrowotnego, czyli Vorversicherungszeit. Uznane lata wychowania dzieci mogą być do niego doliczone. Jeżeli emeryt był blisko spełnienia wymogu, takie doliczenie może przesądzić o możliwości przejścia z dobrowolnego ubezpieczenia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego emerytów.

Skutek może być finansowy, ponieważ przy obowiązkowym ubezpieczeniu zdrowotnym emerytów niemiecka instytucja emerytalna przejmuje część składki. Nie jest to jednak automatyczne dla każdego dobrowolnie ubezpieczonego. Najpierw trzeba policzyć wcześniejsze okresy ubezpieczenia, sprawdzić uznane lata za dzieci i porównać wynik z warunkami dla tego rodzaju ubezpieczenia.

Polska: sam okres wychowawczy nie wystarczy

W Polsce zasada jest inna. Jeżeli ktoś miał dobrowolne ubezpieczenie emerytalne lub rentowe, sam fakt wychowywania dziecka nie oznacza, że na jego konto wpłynęły składki. ZUS rozróżnia okres, w którym ktoś wychowywał dziecko, od okresu, za który składki zostały opłacone albo sfinansowane przez państwo.

Dlatego nie można przenosić niemieckiego mechanizmu na polskie rozliczenia. W Polsce okres wychowawczy może mieć znaczenie dla świadczenia tylko wtedy, gdy za ten czas istnieje podstawa składkowa: składki były opłacone dobrowolnie albo finansowane z budżetu. Jeżeli nie było ani opłacania dobrowolnych składek, ani finansowania przez państwo, sam okres wychowawczy nie działa jak opłacona składka.

Dla osób, które część życia rodzinnego i zawodowego miały w Polsce, a część w Niemczech, to kluczowa różnica. Niemiecki system może uznać określone lata wychowania dzieci jako okresy składkowe na potrzeby niemieckiej emerytury. Polski system wymaga sprawdzenia, czy za konkretny czas były rzeczywiste składki lub finansowanie.

Co sprawdzić krok po kroku

Najpierw ustal daty urodzenia dzieci i okresy faktycznego wychowywania. Przygotuj akty urodzenia, dokumenty adopcyjne albo inne dokumenty potwierdzające opiekę. Następnie sprawdź konto w niemieckiej instytucji emerytalnej i zobacz, czy okresy wychowania dzieci zostały już wpisane jako okresy składkowe.

Jeżeli jesteś emerytem w Niemczech i masz dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne, poproś także o sprawdzenie wcześniejszego okresu ubezpieczenia. Chodzi o ustalenie, czy po doliczeniu uznanych lat za dzieci możesz spełnić warunki przejścia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego emerytów. To wymaga konkretnego wyliczenia, a nie ogólnego założenia.

Równolegle skontaktuj się z ZUS, jeżeli okres wychowywania dzieci przypadał na Polskę albo był związany z polskim dobrowolnym ubezpieczeniem. Zapytaj wprost, czy za dany czas składki były opłacone albo finansowane przez budżet. Dopiero taka odpowiedź pozwala ocenić, czy okres ma znaczenie dla polskiego świadczenia.

Źródła

Jeżeli chcesz uporządkować polsko-niemieckie okresy emerytalne i sprawdzić, które dokumenty mogą mieć znaczenie, skorzystaj z Nawigatora Emerytury DE-PL.

Podobne wpisy