Emerytura z Polski i Niemiec: gdzie zapłacisz podatek

Krótka odpowiedź: przyszły emeryt, który pracował w Polsce i Niemczech, musi najpierw ustalić rodzaj świadczenia. Umowa Polska–Niemcy rozdziela emerytury na dwa warianty. Jeżeli emerytura pochodzi z niemieckiego ustawowego obowiązkowego systemu ubezpieczeń społecznych, jest opodatkowana wyłącznie w Niemczech. Jeżeli świadczenie jest prywatne albo zakładowe, czyli spoza obowiązkowego systemu, opodatkowanie następuje w kraju rezydencji podatkowej osoby otrzymującej świadczenie.

To oznacza, że sama informacja „emerytura z Niemiec” nie wystarcza do prawidłowego rozliczenia. Tak samo nie rozstrzyga konto bankowe, waluta ani kraj, z którego przychodzi przelew. Liczy się podstawa wypłaty, płatnik i to, gdzie masz miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.

Dwa rozłączne warianty opodatkowania

Pierwszy wariant dotyczy emerytury z ustawowego obowiązkowego systemu ubezpieczeń społecznych Niemiec. Podstawą jest art. 18 ust. 2 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a Niemcami. Ten przepis przewiduje szczególną zasadę dla świadczeń z obowiązkowego systemu ubezpieczeń społecznych. W praktyce niemiecka emerytura ustawowa osoby mieszkającej w Polsce jest opodatkowana w Niemczech.

Jeżeli więc świadczenie wypłaca niemiecki ustawowy system emerytalny, a odbiorca jest polskim rezydentem podatkowym, nie traktuje się tej emerytury jak zwykłego prywatnego świadczenia zagranicznego. Zgodnie z interpretacjami Ministerstwa Finansów i Krajowej Informacji Skarbowej taka emerytura z niemieckiego obowiązkowego systemu nie jest wykazywana w polskim zeznaniu PIT.

Drugi wariant dotyczy świadczeń innych niż z obowiązkowego systemu. Chodzi o emerytury prywatne albo zakładowe. Dla nich stosuje się art. 18 ust. 1 umowy Polska–Niemcy. Ten wariant kieruje opodatkowanie do państwa rezydencji podatkowej osoby otrzymującej świadczenie. Jeżeli odbiorca jest polskim rezydentem podatkowym, takie świadczenie powinno być uwzględnione w polskim rozliczeniu. Jeżeli rezydencja podatkowa jest w Niemczech, istotne będzie rozliczenie według tej rezydencji.

Jak rozpoznać, który wariant dotyczy Twojej emerytury

Najważniejszy dokument to decyzja emerytalna albo zaświadczenie od płatnika. Nie wybieraj wariantu na podstawie nazwy przelewu lub tego, że świadczenie przychodzi z Niemiec. W dokumentach trzeba sprawdzić, kto wypłaca świadczenie i czy jest ono częścią ustawowego obowiązkowego systemu ubezpieczeń społecznych.

• Niemiecki ustawowy system obowiązkowy: płatnikiem jest Deutsche Rentenversicherung, a dokumenty wskazują na ustawowe ubezpieczenie emerytalne oraz obowiązkowe składki. Przy polskiej rezydencji podatkowej świadczenie jest opodatkowane w Niemczech i nie jest wykazywane w polskim PIT zgodnie z interpretacjami MF/KIS.
• Emerytura prywatna albo zakładowa: płatnikiem może być prywatny ubezpieczyciel, fundusz pracowniczy albo inny podmiot spoza obowiązkowego systemu. W takim przypadku decyduje kraj rezydencji podatkowej osoby otrzymującej świadczenie.
• Polski ustawowy system: jeżeli świadczenie wypłaca ZUS albo KRUS, dokumenty wskazują na polski obowiązkowy system emerytalny. Gdy odbiorca jest rezydentem podatkowym Niemiec, takie świadczenie jest opodatkowane w Polsce.

W praktyce jedna osoba może mieć kilka świadczeń i każde z nich trzeba ocenić osobno. Możesz mieć polską emeryturę ustawową, niemiecką emeryturę ustawową oraz dodatkowe świadczenie prywatne lub zakładowe. Nie należy ich wrzucać do jednego worka, bo art. 18 ust. 1 i art. 18 ust. 2 prowadzą do innych skutków podatkowych.

Co zrobić przed pierwszym rozliczeniem

Przed pierwszym rozliczeniem zbierz dokumenty i ustal podstawowe fakty. Pierwszy krok to sprawdzenie płatnika świadczenia. Drugi krok to potwierdzenie, czy wypłata pochodzi z obowiązkowego systemu, czy z systemu prywatnego lub zakładowego. Trzeci krok to ustalenie rezydencji podatkowej, czyli miejsca zamieszkania dla celów podatkowych.

Jeżeli masz świadczenie z niemieckiego ustawowego obowiązkowego systemu i mieszkasz podatkowo w Polsce, zasadą jest opodatkowanie w Niemczech. W Polsce nie wykazujesz tej emerytury w PIT zgodnie z interpretacjami MF/KIS. Jeżeli jednak obok tego otrzymujesz niemieckie świadczenie prywatne albo zakładowe, nie przenoś automatycznie tej samej zasady na drugą wypłatę. Dla świadczeń spoza obowiązkowego systemu liczy się rezydencja podatkowa.

W razie wątpliwości poproś płatnika o dokument potwierdzający rodzaj świadczenia. Przydatna jest decyzja emerytalna, zaświadczenie płatnika albo inny dokument pokazujący, czy świadczenie pochodzi z ustawowego obowiązkowego systemu. Jeżeli dokumenty nie dają jasnej odpowiedzi, sprawę można wyjaśnić przez interpretację Krajowej Informacji Skarbowej albo z doradcą podatkowym. Przed rozliczeniem warto też sprawdzić aktualność umowy i interpretacji urzędowych.

Źródła

• Bundesministerium der Finanzen: umowa Polska–Niemcy, art. 18
• Ministerstwo Finansów RP: dokument dotyczący interpretacji opodatkowania emerytur
• Eureka MF / Krajowa Informacja Skarbowa: interpretacja dotycząca wykazywania emerytury
• Ambasada Niemiec: informacja o opodatkowaniu rent i emerytur

Jeżeli chcesz uporządkować dokumenty z Polski i Niemiec przed przejściem na emeryturę, zobacz Bezpieczna emerytura DE-PL.