Krótka odpowiedź: podwyżka niemieckiej emerytury sama w sobie nie przesądza o podatku w Polsce. Decyduje źródło świadczenia. Jeżeli emerytura pochodzi z niemieckiego obowiązkowego systemu ubezpieczeń społecznych, podlega opodatkowaniu wyłącznie w Niemczech. Jeżeli nie pochodzi z takiego systemu, opodatkowanie przypada krajowi rezydencji, czyli zwykle Polsce.
Najważniejsza reguła dla emeryta mieszkającego w Polsce
Osoba mieszkająca w Polsce może otrzymywać świadczenie z Niemiec i jednocześnie obawiać się, że podwyżka uruchomi podatek w dwóch krajach. W tej sprawie nie trzeba zaczynać od kwoty podwyżki. Trzeba zacząć od ustalenia, z jakiego systemu wypłacana jest emerytura.
Podstawą jest umowa między Polską a Niemcami o unikaniu podwójnego opodatkowania z 14 maja 2003 r., stosowana od 1 stycznia 2005 r. Dla emerytur kluczowy jest art. 18 tej umowy. Przepis rozróżnia świadczenia z obowiązkowego systemu ubezpieczeń społecznych Niemiec oraz świadczenia z innych źródeł.
Jeżeli świadczenie pochodzi z niemieckiego obowiązkowego systemu ubezpieczeń społecznych, zastosowanie ma art. 18 ust. 2. Wtedy emerytura jest opodatkowana wyłącznie w Niemczech. Dla polskiego rezydenta oznacza to brak obowiązku wykazywania tej emerytury w polskim zeznaniu podatkowym i brak podatku od niej w Polsce.
Jeżeli świadczenie nie pochodzi z obowiązkowego systemu socjalnego Niemiec, zastosowanie ma art. 18 ust. 1. W takim wariancie prawo do opodatkowania ma państwo rezydencji. Jeżeli emeryt jest rezydentem podatkowym Polski, świadczenie podlega opodatkowaniu w Polsce.
Dwa warianty: Niemcy albo Polska
Wariant A: emerytura z obowiązkowego systemu niemieckiego. Chodzi o świadczenie wypłacane w ramach ustawowego systemu ubezpieczeń społecznych, na przykład przez Deutsche Rentenversicherung. Jeżeli dokumenty wskazują właśnie taki charakter wypłaty, emerytura jest opodatkowana wyłącznie w Niemczech. Podwyżka takiej emerytury nie zmienia zasady opodatkowania. Zwiększa wysokość świadczenia, ale nadal jest to świadczenie z tego samego systemu.
W praktyce oznacza to, że emeryt mieszkający w Polsce nie powinien płacić od takiego świadczenia podatku w Polsce. Nie ma też obowiązku wykazywania tej niemieckiej emerytury w polskim zeznaniu podatkowym. Takie podejście potwierdzają interpretacje Krajowej Informacji Skarbowej dotyczące emerytur z niemieckiego ustawowego systemu.
Wariant B: emerytura spoza obowiązkowego systemu niemieckiego. Może chodzić o prywatny plan emerytalny, fundusz pracowniczy albo nieobowiązkową kasę zawodową. Jeżeli świadczenie nie jest wypłacane z obowiązkowego systemu socjalnego Niemiec, prawo do opodatkowania przypada krajowi rezydencji.
Dla osoby mieszkającej i rozliczającej się jako rezydent podatkowy w Polsce oznacza to opodatkowanie w Polsce. Wtedy podwyżka świadczenia może zwiększyć zobowiązanie podatkowe w Polsce, bo rośnie wysokość świadczenia podlegającego polskiemu opodatkowaniu.
Jak rozpoznać, z którego systemu jest świadczenie
Nie wystarczy stwierdzić, że przelew przychodzi z Niemiec. Nie wystarczy też sama nazwa „emerytura”. Trzeba sprawdzić dokumenty od instytucji wypłacającej: decyzję, zaświadczenie, informację o przyznaniu świadczenia albo inne pismo opisujące podstawę wypłaty.
Jeżeli płatnikiem jest ustawowy organ niemieckiego systemu ubezpieczeń społecznych, a dokument wskazuje podstawę ustawową, jest to ważna przesłanka wariantu A. Wtedy stosuje się opodatkowanie wyłącznie w Niemczech.
Jeżeli płatnik nie jest organem ustawowego systemu ubezpieczeń, a wypłata wynika z prywatnej umowy, planu pracowniczego albo nieobowiązkowego rozwiązania, może to być wariant B. Wtedy trzeba patrzeć na kraj rezydencji. Przy polskiej rezydencji podatkowej opodatkowanie przypada Polsce.
Warto zachować wszystkie dokumenty potwierdzające status świadczenia. Jeżeli z pisma nie wynika jasno, z jakiego systemu pochodzi emerytura, praktycznym krokiem jest uzyskanie potwierdzenia od płatnika w Niemczech. Przy wątpliwościach można też wystąpić o interpretację indywidualną Krajowej Informacji Skarbowej albo skonsultować sprawę z doradcą podatkowym.
Rezydencja podatkowa i polska emerytura
Dla emeryta mieszkającego w Polsce znaczenie ma również rezydencja podatkowa. Ustala się ją między innymi przez centrum interesów życiowych albo pobyt dłuższy niż 183 dni. Jeżeli jesteś rezydentem Polski, stosuje się umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a Niemcami.
Rezydencja w Polsce nie oznacza jednak automatycznie, że każda niemiecka emerytura jest opodatkowana w Polsce. Właśnie dlatego trzeba sprawdzić źródło świadczenia. Emerytura z niemieckiego obowiązkowego systemu ubezpieczeń społecznych jest opodatkowana wyłącznie w Niemczech. Świadczenie spoza takiego systemu podlega opodatkowaniu w kraju rezydencji.
Jeżeli emeryt otrzymuje także polską emeryturę, trzeba rozdzielić oba świadczenia. Polska emerytura jest opodatkowana w Polsce. Niemiecka emerytura jest rozliczana według swojego źródła: albo wyłącznie w Niemczech, jeżeli pochodzi z obowiązkowego systemu, albo w Polsce, jeżeli nie pochodzi z takiego systemu i emeryt jest polskim rezydentem.
Największy błąd to przyjęcie jednej zasady dla wszystkich świadczeń z Niemiec. Nie każda niemiecka emerytura jest opodatkowana wyłącznie w Niemczech. Nie każda zagraniczna emerytura emeryta mieszkającego w Polsce jest też automatycznie opodatkowana w Polsce. Decyduje źródło świadczenia oraz właściwy wariant z art. 18 umowy.
Źródła
- Ministerstwo Finansów Niemiec — umowa Polska–RFN o unikaniu podwójnego opodatkowania, art. 18
- Krajowa Informacja Skarbowa — interpretacja indywidualna dotycząca emerytury z niemieckiego ustawowego systemu
- Portal podatkowy Ministerstwa Finansów Polski — informacje dla emerytów o świadczeniach zagranicznych
Jeżeli chcesz spokojnie uporządkować podatki, ubezpieczenie zdrowotne i formalności przy emeryturze z Polski, Niemiec albo obu krajów, zobacz program Bezpieczna emerytura DE-PL.

