Tak: przy stałej pensji w Niemczech faktyczna stawka za godzinę nie może spaść poniżej ustawowej płacy minimalnej. Od 1 stycznia 2026 r. Mindestlohn wynosi 13,90 EUR brutto za godzinę, a od 1 stycznia 2027 r. 14,60 EUR brutto za godzinę. Stała pensja miesięczna jest dopuszczalna, ale tylko wtedy, gdy przy rzeczywistej liczbie przepracowanych godzin nadal zapewnia co najmniej minimalną stawkę za każdą godzinę albo gdy nadwyżki czasu pracy są prawidłowo rozliczane, na przykład przez pisemnie uzgodnione konto czasu pracy.
Dlaczego stała pensja nie wystarcza do oceny Mindestlohn
Niemieckie przepisy o płacy minimalnej odnoszą się do każdej faktycznie przepracowanej godziny. To oznacza, że forma wynagrodzenia nie usuwa obowiązku zapłaty co najmniej ustawowego minimum. Pracownik może mieć stawkę godzinową, wynagrodzenie akordowe albo stałą pensję miesięczną. W każdym z tych wariantów trzeba móc przypisać wynagrodzenie do przepracowanego czasu i sprawdzić, czy za godzinę wychodzi co najmniej Mindestlohn.
Problem pojawia się szczególnie wtedy, gdy pensja jest stała, ale liczba godzin w miesiącu się zmienia. Ta sama pensja przy 140 godzinach może dawać inną stawkę godzinową niż przy 160 godzinach. Dlatego nie wystarczy spojrzeć na kwotę brutto w umowie. Trzeba znać ustaloną liczbę godzin pracy oraz rzeczywisty czas pracy.
Jak policzyć faktyczną stawkę godzinową
Najprostsze sprawdzenie polega na podzieleniu miesięcznej pensji brutto przez liczbę faktycznie przepracowanych godzin w danym okresie. Wynik trzeba porównać z obowiązującą stawką Mindestlohn.
Przykład: pensja 2000 EUR brutto przy 160 godzinach pracy w miesiącu daje 12,50 EUR brutto za godzinę. Taka stawka byłaby poniżej Mindestlohn od 2026 r., więc wymagałaby dopłaty. Jeśli umowa przewiduje 140 godzin, ale faktycznie pracownik przepracował 160 godzin, nadwyżka także musi być rozliczona tak, aby za każdą godzinę wyszło co najmniej minimum ustawowe.
To nie znaczy, że każda stała pensja jest nieprawidłowa. Znaczy tylko, że trzeba sprawdzić, ile godzin ta pensja ma pokrywać i czy dodatkowe godziny są rozliczane zgodnie z przepisami.
Kiedy stała pensja może być zgodna z płacą minimalną
Stała pensja może spełniać wymóg Mindestlohn, jeżeli umowa jasno określa liczbę godzin pracy, na przykład tygodniowo albo miesięcznie, a wynagrodzenie po przeliczeniu na te godziny nie spada poniżej stawki minimalnej. Jeżeli pracownik wykonuje dokładnie tę liczbę godzin, ocena jest prostsza: pensję dzieli się przez ustalony czas pracy.
Drugi potwierdzony wariant to konto czasu pracy, czyli Arbeitszeitkonto. Zgodnie z § 2 MiLoG takie konto musi być uzgodnione pisemnie. Nadgodziny zapisane na koncie czasu pracy muszą zostać rozliczone w przewidzianym terminie, maksymalnie w ciągu 12 miesięcy. Konto czasu pracy nie służy do omijania Mindestlohn. Ma zabezpieczać to, aby nadwyżki czasu pracy nie powodowały, że realna stawka godzinowa spada poniżej ustawowego minimum.
Kiedy pojawia się ryzyko naruszenia
Ryzyko naruszenia pojawia się wtedy, gdy pracownik ma stałą pensję, pracuje więcej godzin niż wynika z umowy, a nie ma jasnego i prawidłowo stosowanego mechanizmu rozliczenia nadgodzin. Szczególnie ważne są zapisy typu „nadgodziny są wliczone w pensję”. Taki zapis nie może prowadzić do tego, że po doliczeniu faktycznych godzin stawka za godzinę będzie niższa niż Mindestlohn.
Jeśli pensja nie pokrywa wszystkich przepracowanych godzin po stawce minimalnej, pracodawca musi dopłacić różnicę. Nie da się jednak ocenić konkretnego przypadku bez dwóch informacji: co dokładnie mówi umowa o liczbie godzin i ile godzin faktycznie zostało przepracowanych.
Co sprawdzić w pierwszej kolejności
- Sprawdź, czy umowa o pracę podaje liczbę godzin tygodniowo albo miesięcznie.
- Sprawdź zapisy o nadgodzinach i o tym, czy są wliczone w pensję.
- Sprawdź, czy istnieje pisemnie uzgodnione konto czasu pracy.
- Porównaj pensję brutto z faktyczną liczbą przepracowanych godzin.
- Jeżeli wynik jest poniżej Mindestlohn, możesz domagać się wyrównania.
W branżach, w których istnieje obowiązek dokumentowania czasu pracy, ważne są także ewidencje godzin. Jeżeli masz wątpliwości, warto zebrać umowę, rozliczenia wynagrodzenia i własne notatki czasu pracy, a następnie skonsultować sytuację z poradą prawną albo radą pracowniczą, jeśli działa u pracodawcy.

