Przy standardowym zatrudnieniu na etat w Niemczech przygotuj przed rozpoczęciem pracy albo na jej początku: Steuer-ID, Sozialversicherungsnummer, potwierdzenie członkostwa w Krankenkasse, IBAN do wypłaty, dokument tożsamości, a jeśli nie jesteś obywatelem UE, EOG lub Szwajcarii – także właściwy tytuł pobytowy lub pozwolenie na pracę. Pisemne warunki zatrudnienia pracodawca musi przekazać najpóźniej w ciągu miesiąca od rozpoczęcia pracy.
Dlaczego niemiecka firma prosi o tyle numerów?
W Niemczech pracodawca potrzebuje danych pracownika nie tylko do samej umowy, ale też do rozliczenia podatku, zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego i wypłaty wynagrodzenia. Dla osoby przyjeżdżającej z Polski może być mylące, że pojawiają się osobne numery: podatkowy i ubezpieczeniowy, a do tego potwierdzenie kasy chorych.
Najważniejsza praktyczna zasada jest prosta: nie czekaj z kompletowaniem danych do pierwszej wypłaty. Numery i dokumenty najlepiej przygotować przed startem pracy albo od razu na początku zatrudnienia. Brak jednego z kluczowych elementów może utrudnić zgłoszenie, rozliczenie podatku albo wypłatę wynagrodzenia.
Steuer-ID, czyli niemiecki numer podatkowy
Steueridentifikationsnummer, często skracany do Steuer-ID, to 11-cyfrowy numer podatkowy. Przy zatrudnieniu podlegającym niemieckiemu podatkowi dochodowemu pracodawca potrzebuje go do rozliczeń podatkowych, w tym do elektronicznych danych podatkowych pracownika.
Jeżeli firma pyta o Steuer-ID, nie chodzi o polski NIP ani PESEL. To niemiecki numer podatkowy przypisany do osoby. W standardowym etacie należy przekazać go pracodawcy przed pracą albo na początku pracy.
Sozialversicherungsnummer: numer ubezpieczenia społecznego
Drugim ważnym numerem jest Sozialversicherungsnummer, czyli numer ubezpieczenia społecznego. Jest potrzebny przy zatrudnieniu podlegającym ubezpieczeniom społecznym, aby pracownik mógł zostać zgłoszony do odpowiednich systemów ubezpieczeniowych.
Ważne: nie trzeba zakładać, że zawsze trzeba fizycznie przynieść Sozialversicherungsausweis przed pierwszym dniem pracy. Z dopuszczonych informacji wynika, że od 2023 r. pracodawca może pobrać Sozialversicherungsnummer elektronicznie, jeśli pracownik nie ma jeszcze dokumentu. To zmienia sposób dostarczenia numeru, ale nie znosi potrzeby posiadania numeru do zgłoszenia.
Krankenkasse: potwierdzenie kasy chorych
Przy zatrudnieniu podlegającym ubezpieczeniu zdrowotnemu pracodawca potrzebuje potwierdzenia członkostwa w wybranej kasie chorych, czyli Mitgliedsbescheinigung der Krankenkasse. To dokument potrzebny do zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego.
Dla osoby z Polski istotne jest, że w Niemczech sama informacja, że „jestem ubezpieczony”, może nie wystarczyć firmie do obsługi zatrudnienia. Pracodawca potrzebuje konkretnej kasy chorych i potwierdzenia członkostwa, jeżeli pracownik ma być zgłoszony do niemieckiego ubezpieczenia zdrowotnego.
IBAN i dokument tożsamości
Do wypłaty wynagrodzenia przelewem pracodawca potrzebuje numeru rachunku bankowego w formacie IBAN. Jeżeli wynagrodzenie ma trafić na konto, numer konta trzeba przekazać przed pierwszą wypłatą.
Firma potrzebuje też dokumentu tożsamości, na przykład dowodu osobistego albo paszportu. Jeżeli pracownik jest obywatelem UE, EOG lub Szwajcarii, dopuszczone informacje nie potwierdzają obowiązku posiadania dodatkowego pozwolenia na pracę tylko z tego powodu, że podejmuje etat w Niemczech.
Osoby spoza UE, EOG i Szwajcarii
Inaczej wygląda sytuacja osób, które nie są obywatelami UE, EOG ani Szwajcarii. W takim przypadku, oprócz dokumentu tożsamości, znaczenie ma ważny tytuł pobytowy lub pozwolenie na pracę. To warunek, który trzeba wyjaśnić przed rozpoczęciem zatrudnienia, bo pracodawca nie powinien traktować statusu pobytowego jako formalności do późniejszego uzupełnienia.
Pisemne warunki pracy: nie wszystko musi być gotowe pierwszego dnia, ale jest termin
Osobną sprawą jest sama umowa albo dokument z pisemnymi warunkami zatrudnienia. Nawet jeśli ustalenia były ustne, pracodawca ma obowiązek przekazać pisemne warunki zgodne z Nachweisgesetz najpóźniej w ciągu miesiąca od rozpoczęcia pracy.
To nie jest ten sam obowiązek co przekazanie numerów przez pracownika. Pracownik przygotowuje dane potrzebne do zgłoszeń i wypłaty, a pracodawca przekazuje pisemne warunki zatrudnienia w ustawowym terminie.
Przykład: pracownik z Polski zaczyna etat w Niemczech
Pracownik z Polski podejmuje pracę na etat w Niemczech. Powinien przekazać pracodawcy Steuer-ID, Sozialversicherungsnummer albo umożliwić jego elektroniczne pobranie, potwierdzenie Krankenkasse, IBAN i dowód osobisty. Nie musi przedstawiać pozwolenia na pracę tylko dlatego, że jest obywatelem UE.
Co może być dodatkowe, ale nie dla każdego?
W niektórych sytuacjach firma może pytać o dodatkowe dokumenty, na przykład związane z branżą, kwalifikacjami, zdrowiem albo sytuacją osobistą. Dopuszczone informacje nie pozwalają jednak opisać wszystkich takich wyjątków jako obowiązkowych dla każdego pracownika. Ten artykuł dotyczy standardowego zatrudnienia na etat, bez szczególnych wymogów branżowych.
Jeżeli chodzi o Minijob, pracę krótkoterminową albo zawody regulowane, formalności mogą wyglądać inaczej. Nie warto wtedy kopiować listy dokumentów z etatu bez sprawdzenia konkretnego rodzaju pracy.
Praktyczna lista przed startem
- Przygotuj Steuer-ID do rozliczeń podatkowych.
- Przygotuj Sozialversicherungsnummer albo ustal z firmą jego elektroniczne pobranie.
- Poproś wybraną Krankenkasse o potwierdzenie członkostwa.
- Przekaż IBAN, jeśli wynagrodzenie ma być wypłacane przelewem.
- Przygotuj dowód osobisty albo paszport.
- Jeśli nie jesteś z UE, EOG lub Szwajcarii, wyjaśnij tytuł pobytowy i prawo do pracy przed startem.
- Dopilnuj, aby pisemne warunki pracy zostały przekazane najpóźniej w ciągu miesiąca od rozpoczęcia zatrudnienia.
Źródła
- IHK München: zatrudnianie pracowników
- AOK: Sozialversicherungsausweis i numer ubezpieczenia społecznego
- lohndialog.de: dane pracownika do rozliczeń
- Nachweisgesetz § 2
- Handelskammer Hamburg: zatrudnianie cudzoziemców
bq-article-cta

