← Wróć do Czytelni

Dwujęzyczna umowa o pracę w Niemczech: która wersja rozstrzyga spór?

W dwujęzycznej umowie o pracę z niemieckim pracodawcą ważniejsza jest ta wersja językowa, którą sama umowa wskazuje jako nadrzędną. Jeżeli takiej klauzuli nie ma, nie działa prosta zasada, że automatycznie wygrywa wersja niemiecka. Wtedy trzeba badać obie wersje, okoliczności zawarcia umowy i dowody pokazujące, co strony rzeczywiście chciały ustalić.

Najpierw sprawdź klauzulę językową

Przy umowie w dwóch językach kluczowe znaczenie ma zapis, który mówi, co dzieje się w razie rozbieżności między wersjami. Taki zapis może wskazywać, że w razie sprzeczności rozstrzyga na przykład wersja niemiecka, angielska albo inna wersja przygotowana przez strony.

Przykład takiej klauzuli to: Im Falle von Widersprüchen zwischen der deutschen und der englischen Fassung ist die deutsche Fassung maßgeblich. Oznacza to, że w razie sprzeczności między wersją niemiecką i angielską miarodajna jest wersja niemiecka. W takim przypadku to właśnie niemiecki tekst rozstrzyga spór wynikający z różnicy między wersjami.

Nie wynika to jednak z samego faktu, że pracodawca jest niemiecki albo że umowa dotyczy pracy w niemieckim systemie. Decydujący jest wyraźny zapis w umowie. Praktyczne przewodniki prawne dla niemieckich umów o pracę wskazują, że takie klauzule są stosowane i zalecane przy umowach sporządzanych w więcej niż jednym języku.

Co jeśli w umowie nie ma wskazanej wersji nadrzędnej?

Jeżeli umowa nie zawiera klauzuli językowej, nie można automatycznie powiedzieć, że jedna wersja zawsze wygrywa. Dotyczy to także wersji niemieckiej. Brak takiego zapisu oznacza, że trzeba ustalić sens umowy na podstawie dostępnych materiałów.

W takiej sytuacji znaczenie mogą mieć obie wersje tekstu, przebieg negocjacji, wcześniejsze projekty umowy, korespondencja między stronami oraz to, jakim językiem strony faktycznie posługiwały się przy ustalaniu warunków. Jeśli sprawa trafi do sądu, sąd będzie szukał rzeczywistego zamiaru stron, a nie stosował automatycznej reguły pierwszeństwa jednej wersji tylko dlatego, że jest po niemiecku.

Może się zdarzyć, że wersja niemiecka będzie miała duże znaczenie, zwłaszcza gdy była wersją pierwotną albo dominowała w negocjacjach. To nadal nie jest jednak automatyzm. Potrzebne są okoliczności i dowody, które pokazują, dlaczego właśnie ta wersja lepiej oddaje uzgodnienia stron.

Gdy umowa mówi, że obie wersje są równie autentyczne

Inny wariant występuje wtedy, gdy umowa wprost stwierdza, że obie wersje językowe są równie autentyczne i żadna nie ma pierwszeństwa. Taki zapis nie rozstrzyga sam w sobie, która wersja ma wygrać przy konkretnej sprzeczności.

W razie sporu trzeba wtedy badać intencję stron i okoliczności zawarcia umowy. Sąd może analizować, jak powstały oba teksty, czy jedna wersja była tłumaczeniem drugiej, co strony omawiały przed podpisaniem i jak rozumiały sporny punkt. Dlatego samo zdanie, że obie wersje są autentyczne, nie daje takiej pewności jak jasna klauzula wskazująca wersję nadrzędną.

Co zrobić przed podpisaniem dwujęzycznej umowy?

Najbardziej praktyczny krok to odnalezienie w umowie zapisu o języku. Szukaj fragmentów mówiących o Widersprüchen, czyli sprzecznościach, o wersji maßgeblich, czyli miarodajnej, albo o tym, która wersja jest rozstrzygająca w razie różnic.

Jeśli taki zapis istnieje, sprawdź dokładnie, którą wersję wskazuje. Nie wystarczy, że umowa jest przygotowana przez niemieckiego pracodawcę. Ważne jest konkretne brzmienie klauzuli.

Jeśli klauzuli nie ma, warto zachować dokumentację negocjacji i ustaleń: e-maile, projekty umowy, komentarze do zmian oraz informacje o tym, w jakim języku uzgadniano konkretne warunki. To może mieć znaczenie, jeśli później pojawi się spór o różnicę między wersjami.

Przed podpisaniem można też rozważyć wniosek o dodanie jasnej klauzuli językowej. Taki zapis zmniejsza niepewność, bo strony z góry wskazują, która wersja ma rozstrzygać przy sprzecznościach.

Czego nie warto zakładać?

Nie warto zakładać, że niemiecka wersja zawsze automatycznie rozstrzyga spór. Takie uproszczenie może być mylące. Prawidłowe pytanie brzmi: czy umowa sama wskazuje wersję nadrzędną?

Jeżeli tak, odpowiedź wynika z klauzuli. Jeżeli nie, potrzebna jest analiza dokumentów i okoliczności. To właśnie ta różnica decyduje, czy sprawę da się rozstrzygnąć od razu na podstawie tekstu umowy, czy trzeba sięgnąć po dodatkowe dowody.

Źródła