Jeśli polski obywatel zmarł w Niemczech, a bliski chce załatwić sprawę w polskim urzędzie, najważniejszym dokumentem jest oryginał niemieckiego aktu zgonu, czyli Sterbeurkunde, wydany przez właściwy Standesamt. Do polskiego urzędu trzeba dołączyć tłumaczenie na język polski wykonane przez tłumacza przysięgłego albo konsula. Dla urzędowego aktu stanu cywilnego wydanego w Niemczech po 16 lutego 2019 r. nie jest potrzebna Apostille ani legalizacja.
Jaki dokument z Niemiec jest potrzebny w Polsce?
Polski urząd potrzebuje dokumentu urzędowego, a nie prywatnego potwierdzenia, kopii roboczej ani informacji od zakładu pogrzebowego. W praktyce chodzi o niemiecki akt zgonu wydany przez urząd stanu cywilnego w Niemczech, czyli Standesamt. Taki dokument nosi nazwę Sterbeurkunde.
Ważne jest, aby posługiwać się oryginałem. Kserokopia albo skan mogą nie wystarczyć, szczególnie gdy urząd ma ocenić dokument jako podstawę do czynności w sprawie spadkowej, ubezpieczeniowej, rodzinnej albo w urzędzie stanu cywilnego. Nie należy też składać dokumentu uszkodzonego, jeśli uszkodzenie utrudnia odczytanie danych albo ocenę autentyczności.
Jeżeli nie masz aktu zgonu, pierwszym praktycznym krokiem jest ustalenie właściwego niemieckiego Standesamt i uzyskanie urzędowego odpisu aktu. Dopiero taki dokument można przygotować do użycia w Polsce.
Czy niemiecki akt zgonu trzeba tłumaczyć?
Tak, jeśli dokument jest w języku niemieckim i ma być użyty w polskim urzędzie, potrzebne jest tłumaczenie na język polski. Tłumaczenie powinno być wykonane przez tłumacza przysięgłego albo przez konsula. To ważne, bo zwykłe tłumaczenie prywatne nie jest tym samym co tłumaczenie wymagane do spraw urzędowych.
W niektórych sprawach pojawia się pytanie o międzynarodowy formularz wielojęzyczny. Taki formularz może uprościć posługiwanie się dokumentem, ale przed złożeniem dokumentów warto sprawdzić w konkretnym polskim urzędzie, czy w danej sprawie uzna go bez dodatkowego tłumaczenia. Z przekazanych podstaw wynika, że przy dokumencie w języku niemieckim bezpiecznym standardem jest tłumaczenie przysięgłe albo konsularne.
Czy potrzebna jest Apostille albo legalizacja?
Dla urzędowych dokumentów stanu cywilnego wydanych w państwach Unii Europejskiej po 16 lutego 2019 r. obowiązuje uproszczenie wynikające z Rozporządzenia UE 2016/1191. Obejmuje ono między innymi akty zgonu. Dlatego niemiecki akt zgonu używany w Polsce, jeśli jest urzędowym dokumentem stanu cywilnego i został wydany po tej dacie, nie wymaga Apostille ani legalizacji.
To nie znaczy, że każdy papier z Niemiec automatycznie wystarczy. Warunek jest konkretny: dokument musi być urzędowym aktem stanu cywilnego, wydanym przez właściwy organ. Jeżeli urząd otrzyma dokument innego rodzaju albo poweźmie wątpliwości co do jego autentyczności, może żądać dodatkowych wyjaśnień lub poświadczeń.
Czy najpierw trzeba zarejestrować zgon w Polsce?
Transkrypcja zagranicznego aktu zgonu do polskiego rejestru stanu cywilnego jest możliwa na wniosek. Nie wynika jednak z podanych podstaw, że w każdej sprawie trzeba najpierw przepisać niemiecki akt zgonu do polskiego rejestru, zanim urząd przyjmie dokument. Jeśli niemiecki akt zgonu spełnia wymagania formalne, sam wymóg wcześniejszej rejestracji zgonu w polskim USC nie powinien być traktowany jako ogólna zasada.
W praktyce znaczenie ma to, jaką sprawę załatwiasz. Inaczej może wyglądać sprawa w USC, inaczej w instytucji ubezpieczeniowej, a jeszcze inaczej w postępowaniu spadkowym. Podstawowy zestaw pozostaje jednak ten sam: oryginał urzędowego aktu zgonu z Niemiec oraz właściwe tłumaczenie na język polski.
Co zrobić krok po kroku?
- Ustal właściwy niemiecki Standesamt, który wydał albo może wydać akt zgonu.
- Uzyskaj oryginał urzędowego aktu zgonu, czyli Sterbeurkunde.
- Zleć tłumaczenie na język polski tłumaczowi przysięgłemu albo konsulowi.
- Sprawdź w polskim urzędzie, czy w Twojej konkretnej sprawie wystarczy akt z tłumaczeniem, czy urząd oczekuje dodatkowej formy dokumentu, na przykład przy użyciu formularza wielojęzycznego.
- Nie składaj kserokopii ani uszkodzonego dokumentu, jeśli urząd wymaga oryginału.
Kiedy mogą pojawić się dodatkowe pytania urzędu?
Dodatkowe problemy mogą powstać wtedy, gdy dokument nie jest urzędowym aktem stanu cywilnego, nie pochodzi z właściwego urzędu albo budzi wątpliwości co do autentyczności. W takiej sytuacji urząd może oczekiwać dodatkowego poświadczenia lub wyjaśnień. Nie zmienia to jednak głównej zasady: dla niemieckiego urzędowego aktu zgonu objętego unijnymi przepisami Apostille i legalizacja nie są standardowym wymogiem.
Jeżeli urzędnik żąda wcześniejszej transkrypcji albo Apostille, warto poprosić o wskazanie podstawy takiego wymagania w Twojej konkretnej sprawie. Czasem problem wynika nie z samego aktu zgonu, lecz z rodzaju sprawy, nieczytelnej kopii, braku tłumaczenia albo złożenia dokumentu, który nie jest właściwym aktem stanu cywilnego.
Źródła
- Informacja Rządu RP o transkrypcji zagranicznego aktu zgonu
- Informacja Rządu RP o Apostille
- Rozporządzenie UE 2016/1191
- Tekst aktu prawnego w Dzienniku Ustaw

