Po wypowiedzeniu pracy w Niemczech najważniejsze są trzy terminy. Przy zwykłym zatrudnieniu trzeba zgłosić się do Agentur für Arbeit jako arbeitssuchend, czyli osoba poszukująca pracy: najpóźniej 3 miesiące przed końcem pracy, a jeśli o zakończeniu zatrudnienia dowiadujesz się później, w ciągu 3 dni od tej informacji. Jako arbeitslos, czyli osoba bezrobotna, trzeba zgłosić się najpóźniej pierwszego dnia po zakończeniu pracy. Jeśli chcesz podważyć wypowiedzenie, skargę ochronną do sądu pracy trzeba wnieść w ciągu 3 tygodni od otrzymania pisemnego wypowiedzenia.

Dlaczego są dwa zgłoszenia do urzędu pracy?

W niemieckim systemie występują dwa różne zgłoszenia, których nie warto mylić. Pierwsze to Arbeitssuchendmeldung, czyli zgłoszenie, że szukasz pracy, bo Twoje zatrudnienie się kończy. Ten obowiązek wynika z § 38 SGB III. Przy zwykłej umowie o pracę trzeba zrobić to odpowiednio wcześnie: najpóźniej 3 miesiące przed końcem stosunku pracy. Jeżeli między informacją o zakończeniu pracy a ostatnim dniem zatrudnienia jest mniej niż 3 miesiące, termin jest krótszy: 3 dni od dnia, w którym dowiadujesz się o wypowiedzeniu albo o końcu zatrudnienia.

Drugie zgłoszenie to Arbeitslosmeldung, czyli zgłoszenie bezrobocia. Zgodnie z § 141 SGB III trzeba je zrobić najpóźniej pierwszego dnia po zakończeniu pracy. To zgłoszenie jest związane z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Oficjalne informacje Agentur für Arbeit opisują ten krok jako konieczny przy ubieganiu się o Arbeitslosengeld.

W praktyce oznacza to, że samo zgłoszenie jako poszukujący pracy nie zastępuje zgłoszenia jako bezrobotny. Jedno dotyczy wcześniejszej informacji o nadchodzącym końcu zatrudnienia, drugie dotyczy momentu, w którym praca już się skończyła.

Termin 3 dni przy wypowiedzeniu otrzymanym późno

Jeżeli wypowiedzenie przychodzi wtedy, gdy do końca pracy zostało mniej niż 3 miesiące, nie czeka się do ostatniego dnia zatrudnienia. Trzeba zgłosić się jako arbeitssuchend w ciągu 3 dni od uzyskania wiedzy o zakończeniu pracy. Ten termin jest krótki, dlatego po otrzymaniu wypowiedzenia warto od razu ustalić datę odbioru pisma i datę końca zatrudnienia.

Przykład: pracownik otrzymuje wypowiedzenie 1 listopada, a zatrudnienie ma zakończyć się 31 grudnia. Ponieważ do końca pracy zostało mniej niż 3 miesiące, zgłoszenie jako arbeitssuchend trzeba zrobić najpóźniej 3 listopada. Zgłoszenie jako arbeitslos powinno nastąpić najpóźniej 1 stycznia. Jeśli pracownik chce podważyć wypowiedzenie, skargę ochronną trzeba wnieść do 22 listopada.

Co z odwołaniem od wypowiedzenia?

Jeżeli chcesz zakwestionować wypowiedzenie, obowiązuje osobny termin. Zgodnie z § 4 KSchG skargę ochronną, czyli Kündigungsschutzklage, trzeba wnieść do sądu pracy w ciągu 3 tygodni od otrzymania pisemnego wypowiedzenia. Ten termin dotyczy działania przeciwko wypowiedzeniu, a nie samego zgłoszenia do urzędu pracy.

To ważne rozróżnienie. Możesz terminowo zgłosić się do Agentur für Arbeit, ale nadal przegapić termin do sądu pracy. Jeżeli skarga nie zostanie wniesiona w terminie, wypowiedzenie staje się prawnie skuteczne. Dlatego przy wątpliwościach co do wypowiedzenia trzeba liczyć 3 tygodnie od dnia, w którym pismo zostało otrzymane, a nie od końca zatrudnienia.

Arbeitsbescheinigung: dokument potrzebny do ustalenia zasiłku

Przy ubieganiu się o zasiłek urząd potrzebuje informacji o zatrudnieniu i wynagrodzeniu. Służy do tego Arbeitsbescheinigung. Zgodnie z § 312 SGB III pracodawca ma obowiązek wystawić takie zaświadczenie na żądanie pracownika lub urzędu.

Nie należy więc zakładać, że dokument zawsze pojawi się automatycznie i bez żadnego działania. Jeżeli urząd albo pracownik żąda wystawienia Arbeitsbescheinigung, pracodawca ma obowiązek ją przekazać. Dokument pomaga ustalić prawo do zasiłku i jego wypłatę.

Sprawdź okres wypowiedzenia

Po otrzymaniu wypowiedzenia trzeba też sprawdzić, czy wskazano prawidłową datę końca zatrudnienia. Ustawowe okresy wypowiedzenia wynikają z § 622 BGB, ale znaczenie może mieć również umowa o pracę albo układ zbiorowy. Okres wypowiedzenia może zależeć od stażu pracy, a w umowie lub taryfie mogą znajdować się odmienne lub dłuższe zasady.

To sprawdzenie jest praktycznie ważne z dwóch powodów. Po pierwsze, od daty końca zatrudnienia zależy termin zgłoszenia jako arbeitslos. Po drugie, jeżeli uważasz, że wypowiedzenie narusza zasady dotyczące okresu wypowiedzenia, termin skargi ochronnej nadal biegnie od otrzymania pisma.

Wyjątek: Ausbildung

Obowiązek wcześniejszego zgłoszenia jako arbeitssuchend nie dotyczy osób w Ausbildung, czyli w umowie szkoleniowej. To ważny wyjątek przy terminie z § 38 SGB III. Nie zmienia to jednak zasad opisanych dla zwykłego zatrudnienia na umowie o pracę.

Jeżeli nie masz pewności, czy Twoja sytuacja jest zwykłym zatrudnieniem, czy Ausbildung, najpierw sprawdź nazwę i treść swojej umowy. Od tego zależy, czy obowiązuje Cię wcześniejsze zgłoszenie jako osoba poszukująca pracy.

Co zrobić po otrzymaniu wypowiedzenia?

• Zapisz datę otrzymania wypowiedzenia. Od niej liczy się termin 3 tygodni na skargę ochronną, jeśli chcesz podważyć wypowiedzenie.
• Sprawdź datę końca pracy. Jest potrzebna do zgłoszenia jako arbeitssuchend i arbeitslos.
• Zgłoś się jako arbeitssuchend. Przy zwykłym zatrudnieniu najpóźniej 3 miesiące przed końcem pracy albo w ciągu 3 dni od uzyskania wiedzy, jeśli informacja przyszła później.
• Zgłoś się jako arbeitslos. Najpóźniej pierwszego dnia po zakończeniu zatrudnienia.
• Zażądaj Arbeitsbescheinigung, jeśli jest potrzebna. Pracodawca ma obowiązek wystawić ją na żądanie pracownika lub urzędu.
• Sprawdź okres wypowiedzenia. Porównaj datę z § 622 BGB, umową o pracę i ewentualnym układem zbiorowym.

Granice tej odpowiedzi

Ten tekst dotyczy osoby zatrudnionej w Niemczech, która otrzymała formalne wypowiedzenie od niemieckiego pracodawcy. Nie rozstrzyga indywidualnie, czy konkretne wypowiedzenie jest skuteczne, czy okres wypowiedzenia został policzony prawidłowo ani czy dana osoba spełnia wszystkie warunki zasiłku. Te kwestie zależą od dokumentów, dat i rodzaju zatrudnienia.

Najbezpieczniej po otrzymaniu wypowiedzenia potraktować terminy jako pilne: zgłoszenie jako arbeitssuchend, zgłoszenie jako arbeitslos i ewentualna skarga ochronna biegną według różnych zasad. Przegapienie jednego z nich może oznaczać opóźnienie lub utratę świadczenia albo utratę możliwości skutecznego podważenia wypowiedzenia.