Nie, w Niemczech samo wysłanie skanu wypowiedzenia mailem nie wystarcza do skutecznego wypowiedzenia umowy o pracę przez pracownika. Nawet jeśli pracodawca pisze, że taki skan akceptuje, wypowiedzenie jednostronne musi być złożone na papierze i podpisane własnoręcznie. E-mail, skan albo faks mogą co najwyżej poinformować pracodawcę o zamiarze odejścia, ale nie zastępują wymaganego oryginału.
Dlaczego zgoda pracodawcy nie rozwiązuje problemu
W tej sprawie łatwo o mylne założenie: skoro druga strona wie o wypowiedzeniu i deklaruje, że je przyjmuje, to sprawa jest załatwiona. Przy niemieckim wypowiedzeniu umowy o pracę tak to jednak nie działa. Chodzi nie tylko o to, czy pracodawca zna treść oświadczenia, ale także o to, czy oświadczenie zostało złożone w wymaganej formie.
Przepis dotyczący wypowiedzenia stosunku pracy wymaga formy pisemnej i wyklucza formę elektroniczną. W praktyce oznacza to papierowy dokument z własnoręcznym podpisem osoby wypowiadającej umowę. Jeżeli pracownik chce zwyczajnie wypowiedzieć umowę, powinien przygotować pismo, podpisać je ręcznie i doręczyć pracodawcy oryginał.
Co oznacza papierowa forma z własnoręcznym podpisem
Papierowa forma nie oznacza dowolnego dokumentu widocznego na ekranie. Chodzi o oryginalne pismo, na którym znajduje się własnoręczny podpis pracownika. Wydruk bez podpisu, plik PDF, zdjęcie podpisanego pisma, skan wysłany mailem albo wiadomość e-mail z wpisanym imieniem i nazwiskiem nie spełniają tego wymogu.
Wymóg formy papierowej wynika z § 623 BGB. Przepis ten odnosi się do wypowiedzenia stosunku pracy i wskazuje, że forma elektroniczna jest wykluczona. Dlatego nie wystarczy, że treść wypowiedzenia jest jasna, a pracodawca nie ma wątpliwości, kto je wysłał.
Skan i e-mail mogą być informacją, ale nie wypowiedzeniem
Wysłanie skanu może mieć praktyczne znaczenie informacyjne. Pracodawca może dowiedzieć się, że pracownik planuje odejść, może rozpocząć rozmowę o przekazaniu obowiązków albo przygotować się organizacyjnie. To jednak nie jest to samo co skuteczne wypowiedzenie umowy.
Jeżeli pracownik poprzestanie wyłącznie na mailu lub skanie, brakuje papierowego oryginału z własnoręcznym podpisem. Według omówienia praktyki dotyczącej formy wypowiedzenia brak takiego oryginału prowadzi do nieważności wypowiedzenia; zobacz Haufe o formie wypowiedzenia. Skutek jest poważny: samo elektroniczne przesłanie dokumentu nie kończy stosunku pracy.
Co jeśli pracodawca odpisze, że akceptuje skan
Deklaracja pracodawcy, że akceptuje skan, nie usuwa wymogu formy. Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem pracownika, ale musi zostać złożone w sposób przewidziany dla takiej czynności. Jeżeli prawo wymaga papierowego dokumentu z własnoręcznym podpisem, sama zgoda drugiej strony na e-mail nie zastępuje tej formy.
To ważne zwłaszcza wtedy, gdy po czasie pojawi się spór: na przykład o to, czy umowa rzeczywiście się zakończyła. Wtedy problemem nie będzie tylko treść wiadomości, ale brak skutecznego wypowiedzenia w wymaganej formie. Pracownik może myśleć, że stosunek pracy już się kończy, podczas gdy formalnie nadal trwa.
Jak bezpiecznie złożyć wypowiedzenie
Podstawowy krok jest prosty: przygotować wypowiedzenie na papierze, podpisać je własnoręcznie i doręczyć pracodawcy oryginał. Dopiero taki dokument spełnia wymaganie formy dla zwykłego wypowiedzenia umowy o pracę przez pracownika w Niemczech.
Doręczenie może nastąpić osobiście albo pocztą. Jeżeli pracownik wysyła dokument pocztą, powinien zadbać o to, aby był to oryginał podpisanego pisma, a nie kopia. Jeżeli wręcza pismo osobiście, również chodzi o przekazanie podpisanego egzemplarza, a nie pokazanie pliku w telefonie lub przesłanie go później mailem.
Czego nie rozstrzyga sama forma wypowiedzenia
Forma wypowiedzenia to tylko jeden element sprawy. Papierowy dokument z własnoręcznym podpisem odpowiada na pytanie, czy wybrany sposób złożenia wypowiedzenia może być skuteczny. Nie rozstrzyga automatycznie innych tematów, takich jak długość okresu wypowiedzenia, rozliczenie urlopu, ostatnia wypłata czy wydanie dokumentów po zakończeniu pracy.
Nie należy też mieszać zwykłego wypowiedzenia z innymi sposobami zakończenia zatrudnienia. Inne reguły mogą dotyczyć porozumienia stron albo rozwiązania natychmiastowego, ale tutaj chodzi o sytuację, w której pracownik sam składa zwykłe jednostronne wypowiedzenie niemieckiej umowy o pracę.
Najczęstsze błędne założenia
- „Pracodawca się zgodził, więc e-mail wystarczy”. Nie wystarczy, bo wymagana jest papierowa forma z własnoręcznym podpisem.
- „Podpisany skan to przecież podpisane pismo”. Skan pokazuje obraz podpisu, ale nie jest papierowym oryginałem doręczonym pracodawcy.
- „Najpierw wyślę maila, a potem zobaczę”. Mail może być informacją, ale nie zastępuje skutecznego wypowiedzenia.
- „Skoro treść jest jasna, forma nie ma znaczenia”. Przy wypowiedzeniu umowy o pracę w Niemczech forma ma znaczenie, bo jej brak prowadzi do nieważności wypowiedzenia.
Pierwszy krok pracownika
Jeżeli pracownik w Niemczech chce zwyczajnie wypowiedzieć umowę o pracę, powinien zacząć od przygotowania krótkiego pisma w papierowej formie i podpisania go własnoręcznie. Dopiero potem trzeba zadbać o doręczenie oryginału pracodawcy. Skan lub e-mail można wysłać dodatkowo jako informację, ale nie jako jedyną czynność.
Najważniejsza zasada brzmi: dla skutecznego wypowiedzenia liczy się papierowy oryginał z własnoręcznym podpisem. Bez niego pracownik nie powinien zakładać, że umowa została skutecznie wypowiedziana tylko dlatego, że pracodawca zobaczył skan albo odpisał, że go akceptuje.

