Jeśli wysyłasz wypowiedzenie umowy o pracę z Polski do pracodawcy w Niemczech, co do zasady nie liczy się data nadania listu, tylko data doręczenia pracodawcy. W niemieckim prawie pracy wypowiedzenie staje się skuteczne dopiero wtedy, gdy dotrze do odbiorcy w taki sposób, że może on zapoznać się z jego treścią. Ten moment określa się po niemiecku jako Zugang. Inna data może mieć znaczenie tylko wtedy, gdy wynika to wyraźnie z umowy o pracę albo z właściwego układu zbiorowego.
Dlaczego data nadania z Polski nie wystarcza?
Przy wypowiedzeniu umowy o pracę w Niemczech ważne jest nie tylko to, że pracownik przygotował dokument i wysłał go do firmy. Ważne jest również to, kiedy dokument dotarł do pracodawcy. Zasada doręczenia wynika z niemieckich reguł dotyczących oświadczeń składanych drugiej stronie. Wypowiedzenie jest takim oświadczeniem: ma wywołać skutek wobec pracodawcy, więc musi wejść do jego sfery działania.
W praktyce oznacza to, że samo wrzucenie listu do skrzynki pocztowej w Polsce albo uzyskanie potwierdzenia nadania nie przesądza jeszcze, że wypowiedzenie jest skuteczne. Potwierdzenie nadania może pokazywać, że list został wysłany, ale nie musi pokazywać, kiedy pracodawca w Niemczech mógł zapoznać się z treścią wypowiedzenia.
Przykład: wypowiedzenie wysłane z Polski 1 marca, doręczone pracodawcy w Niemczech 5 marca – skuteczność od 5 marca. Brak dowodu na wyjątek bez postanowienia umownego.
Co oznacza doręczenie, czyli Zugang?
Doręczenie nie musi oznaczać, że konkretna osoba faktycznie przeczytała dokument w tej samej chwili. Chodzi o to, że wypowiedzenie dotarło do obszaru, nad którym odbiorca ma kontrolę, i że istnieje możliwość zapoznania się z jego treścią. Takim przypadkiem może być na przykład wrzucenie pisemnego wypowiedzenia do skrzynki pocztowej pracodawcy albo przekazanie go w inny sposób, który pozwala firmie zapoznać się z dokumentem.
Przy wysyłce międzynarodowej, na przykład z Polski do Niemiec, nie ma osobnej zasady, że liczy się polska data nadania. Nadal decyduje moment, w którym dokument trafia do pracodawcy w Niemczech w sposób umożliwiający zapoznanie się z treścią. To szczególnie ważne, gdy termin wypowiedzenia ma być zachowany do określonego dnia.
Forma wypowiedzenia też ma znaczenie
W niemieckim prawie pracy wypowiedzenie umowy o pracę wymaga formy pisemnej z własnoręcznym podpisem. To oznacza papierowy dokument podpisany odręcznie. E-mail, fax, wiadomość przez komunikator albo samo zeskanowane pismo nie spełniają tego wymogu.
Ta zasada jest osobna od kwestii doręczenia. Można więc popełnić dwa różne błędy: wysłać dokument za późno albo wysłać go w niewłaściwej formie. Jeżeli wypowiedzenie ma wywołać skutek w Niemczech, trzeba zadbać zarówno o pisemny dokument z własnoręcznym podpisem, jak i o doręczenie go pracodawcy.
Czy umowa może przewidywać inną datę?
Możliwy jest wariant, w którym umowa o pracę albo właściwy układ zbiorowy zawiera wyraźne postanowienie o innym momencie skuteczności, na przykład odwołujące się do daty nadania. Nie można jednak zakładać, że taki wyjątek istnieje automatycznie. Trzeba go znaleźć w konkretnych dokumentach.
Dlatego przed wysłaniem wypowiedzenia warto sprawdzić przede wszystkim umowę o pracę oraz ewentualne regulacje zbiorowe, jeżeli mają zastosowanie. Jeżeli nie ma w nich wyraźnej odmiennej zasady, bezpiecznym punktem odniesienia pozostaje doręczenie pracodawcy, a nie nadanie listu.
Jak ograniczyć ryzyko sporu o datę?
Najważniejsze jest to, aby móc wykazać, kiedy wypowiedzenie dotarło do pracodawcy. W praktyce wybiera się więc sposób doręczenia, który daje dowód dostarczenia, na przykład przesyłkę z potwierdzeniem odbioru albo kuriera z potwierdzeniem doręczenia. Sam wybór metody nie zmienia zasady prawnej, ale może pomóc udowodnić datę, od której wypowiedzenie stało się skuteczne.
Jeżeli wysyłasz wypowiedzenie z Polski, zaplanuj czas doręczenia z zapasem. Droga pocztowa lub kurierska może potrwać, a dla skuteczności wypowiedzenia kluczowy jest moment dotarcia dokumentu do pracodawcy w Niemczech. Jeżeli zależy Ci na konkretnym terminie, nie opieraj się wyłącznie na dacie nadania.
A co, jeśli pracodawca unika odbioru?
W szczególnych sytuacjach, gdy odbiorca celowo unika odbioru, sąd może rozważać skuteczność doręczenia mimo takiego zachowania. Nie oznacza to jednak prostej zasady, że liczy się data nadania. To wyjątek związany z konkretnymi okolicznościami, a nie sposób na zastąpienie doręczenia samym potwierdzeniem wysyłki.
Jeżeli istnieje spór o to, czy i kiedy pracodawca mógł zapoznać się z wypowiedzeniem, znaczenie mogą mieć dowody doręczenia oraz przebieg próby dostarczenia. Dlatego praktyczny wniosek pozostaje taki sam: przygotuj pisemne wypowiedzenie z własnoręcznym podpisem i wybierz sposób doręczenia, który pozwala wykazać datę dotarcia dokumentu.
Co sprawdzić przed wysłaniem wypowiedzenia?
- czy wypowiedzenie jest przygotowane na piśmie i ma własnoręczny podpis,
- czy adres pracodawcy w Niemczech jest prawidłowy,
- czy umowa o pracę albo układ zbiorowy nie przewidują wyraźnie innego momentu skuteczności,
- jaki sposób doręczenia pozwoli udowodnić datę dotarcia dokumentu,
- czy planowana data wysyłki daje zapas na doręczenie do Niemiec.
Podstawa i dalsze wyjaśnienia
Zasadę doręczenia wypowiedzenia oraz wymóg formy pisemnej omawiają między innymi niemieckie źródła praktyczne i prawnicze: IHK Bremen-Bremerhaven o terminach wypowiedzenia, Haufe o formie i doręczeniu wypowiedzenia, omówienie doręczenia wypowiedzenia w prawie pracy, Arbeitsrechte.de o wypowiedzeniu e-mailem oraz IHK Berlin o zakończeniu stosunku pracy przez wypowiedzenie.

